ZEN

Origata, Japanse cultuur om mee uit te pakken

December is cadeautjesmaand, bij ons en zeker ook in Japan. 'Seibo' heet dit einde-van-het-jaarcadeautje. Geven wij om te verrassen, dan heeft een geschenk in Japan veel meer om het lijf. De verpakking weerspiegelt immers de band tussen gever en ontvanger. Hoe formeler het cadeau, hoe meer lagen het krijgt. Origata is de 700 jaar oude vouwtechniek voor inpakpapier. Ook de ecologischer furoshiki, of inpakdoek, maakt opgang.

Uitpakken met inpakken
Japanners blinken al sinds de veertiende eeuw uit in inpakken. Of het nu gaat om hun manier van kleden, de inrichting van hun woning of een geschenk verpakken, het maakt deel uit van hun cultuur. De presentatie primeert op de inhoud, en die wordt beoordeeld, goed- of afgekeurd.

Zo taxeert de ontvanger de schenker op de inspanning waarmee die een pakje heeft aangekleed. Hoeveel respect en dankbaarheid toont die? Hoe is het papier gevouwen, hoeveel linten of touwen zijn errond gebonden en met welke knopen werden ze vastgemaakt? Het heeft allemaal een betekenis. Wie vertrouwd is met deze bijzondere inpakcultuur, weet al op basis van de verpakking wat erin zit.

Met moederlijke zorg
Een cadeau geven, krijgt in Japan dus een extra dimensie. Het geschenk, de manier waarop het gepresenteerd wordt en de gever zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. De presentatie slaat zowel op de verpakking van het cadeau als op de schenker. Hoe is de schenker gekleed bij de overhandiging van het pakje? Wie kijkt naar het karakter van het Japanse woord voor inpakken - tsutsumu - begrijpt meteen die emotionele connotatie: het is gegroeid uit het pictogram van een baarmoeder die een foetus omhult. Met zoveel zorg wordt dus elk pakje 'aangekleed'.

Van privilege tot supermarkt
Er bestaan ruim 2000 verschillende origata's. Aanvankelijk werden ze vooral gebruikt in offerrituelen binnen het shintoïsme, de Japanse natuurgodsdienst. Later was het een privilege aan het keizerlijke hof en van de shogun, de militaire alleenheerser. Pas dankzij Tadasuke Ogasawara, de 32ste directeur van de gelijknamige school, werd de techniek voor iedereen toegankelijk gemaakt. De school bestaat nog altijd, maar slechts enkelingen volgen er nog de opleiding.

De meeste Japanners kopen de origata vandaag kant-en-klaar in de supermarkt. De jeugd doet soms zelfs dat niet meer en kijkt vooral naar het Westen. Maar bij ons groeit wel de fascinatie voor deze prachtige oosterse inpakkunst.

Toyota-niewsbrief 2017: Origata is de Japanse vouwtechniek voor inpakpapier of inpakdoek, modiste Lydie Valcke demonstreert.

East meets West
De Kortrijkse modiste en styliste Lydie Valcke heeft die symbiose tussen Oost en West prachtig in beeld gebracht in haar boek The Art of Wrapping. “Ik wilde geen technisch maar wel een inspirerend boek maken, met haiku’s, Japanse dichtkunst, van Ivo Pauwels bij zwart-witfoto's. Zo kon ik met schaduwen werken, wat voor Japanners erg belangrijk is. De schaduwen vormen een mooi vervolg op het object.”

In haar boek maakt ze onderscheid tussen kraftpapier, een stevige papiersoort met een poreuze en grove structuur, dat vooral gebruikt wordt om rechte vormen mee in te pakken, washi- of rijstpapier, handig voor bijvoorbeeld flessen, en furoshiki, de inpakdoek. “Veelal wordt voor zijde gekozen, maar ook met batik bewerkt katoen wordt daarvoor gebruikt. Deze Aziatische stofdruktechniek is populair in Japan vanwege de symboliek van de gecreëerde decoratie.

Toyota-niewsbrief 2017: Origata is de Japanse vouwtechniek voor inpakpapier of inpakdoek, modiste Lydie Valcke demonstreert.

Schone verspilling
Zijn al die overbodige verpakkingslagen dan geen verspilling? Ook in Japan wint het ecologische aspect aan belang. Zo maakt de multifunctionele en herbruikbare inpakdoek of furoshiki opgang. En dan is de cirkel eigenlijk rond.

“Het vierkante doek werd veelvuldig gebruikt in de tijd toen de Japanners nog gemeenschappelijke baden namen. Ze trokken hun vuile kimono uit en staken die in hun 'baddoek', de letterlijke betekenis van furoshiki. De baddoek werd dichtgeknoopt, ze staken er een stok onderdoor en zo droegen ze dit pakje na het baden op hun schouder mee naar huis. Een eenvoudige techniek, maar tegelijk ook bijzonder waardevol, want de doek kun je behouden.” De furoshiki duikt vandaag steeds vaker op in het Japanse straatbeeld, als alternatief voor de plastic zak of als sjaal.

Toyota-niewsbrief 2017: Origata is de Japanse vouwtechniek voor inpakpapier of inpakdoek, modiste Lydie Valcke demonstreert.

Verloren kunst
In het beschermde Koningin Astridhuis in de Lekkerbeetstraat in Kortrijk opende Lydie Valcke dit jaar een nieuwe winkel met galerie. Ze ontwerpt al jaren kleding en accessoires, zoals hoeden en juwelen in gerecycleerd vlas. “Ik moet creëren. Ik kan niet anders. Ontwerpen zit in mijn genen.” In de winkel verkoopt ze niet alleen haar eigen creaties, met de galerie geeft ze ook jong talent een kans. Zelf reisde Valcke de wereld rond, waar ze veel inspiratie opdeed voor haar creaties.

De Japanse inpakkunst ontdekte ze eerder toevallig. “Tijdens de eindejaarsperiode vragen winkeliers me vaak om cadeautjes te komen verpakken. Zo'n twintig jaar geleden maakte een klant de vergelijking met origata. Ik wilde daar het fijne van weten.”

“Ik leerde veel uit boeken van de Japanse ambassade in Brussel, maar ben ook naar Japan gereisd om er helemaal ingewijd te worden in de inpaktechniek. De moderne Japanner is meer gericht op het Westen. Zo dreigt de geschenkcultuur stilaan verloren te gaan.”

Dubbel geschenk
Maar niet als het van Lydie afhangt. In haar nieuwe winkel geeft ze volgend jaar weer cursussen in de Japanse inpakkunst. “Vooraf schets ik de geschiedenis, maar we zullen nooit op dezelfde golflengte zitten als de Japanners. Voor ons is het gewoon een prachtig ingepakt geschenk, of zelfs een dubbel geschenk, want de sjaal of inpakdoek is op zich ook mooi. Zeker als je – net als ik – werkt met furoshiki uit Japan.”

“Je moet gewoon de techniek onder de knie krijgen en dan zien je pakjes er beeldig uit. Je tovert meteen een brede glimlach op het gezicht van de ontvanger. Alleen daarvoor doe je het toch? Ik kan het toch niet laten!”

Toyota-niewsbrief 2017: Origata is de Japanse vouwtechniek voor inpakpapier of inpakdoek, modiste Lydie Valcke demonstreert.

Japan in een pakje onder de kerstboom
Ben je nog op zoek naar een origineel en authentiek Japans eindejaarsgeschenk? Steek dan hier je licht op:

- Furoshiki cadeaudoek: www.roppongi.nl/nl/lifestyle/furoshiki
- Vibram furoshiki wikkelschoen: https://eu.vibram.com/en/shop/furoshiki/
- Sake: www.hetanker.be/nl/shirayuki-vintage
- Umeshu (pruimenwijn): www.sakelicious.com/webshop/Umeshu/kimoto-umeshu
- Sushi-set of theepot en kommetjes: www.japanshop.nl


Boek: The Art of Wrapping
Lannoo
2002
144 blz.
Uitgegeven in 5 talen
www.bol.com/nl/p/the-art-of-wrapping/1001004001809024/

Workshop Furoshiki in het Japans Cultureel Centrum
Leer hoe je met mooie stoffen geschenken kunt inpakken. In deze workshop krijg je de basistechnieken mee waarmee je aan de slag kunt om originele en tegelijk duurzame pakjes onder de kerstboom te presenteren. De lesgever gaat ook in op de achtergrond van deze inpaktraditie.
Afspraak op woensdag 13 december van 19.30 tot 21u in het Stedelijk Natuurcentrum Hasselt, nabij de kruidentuin op Domein Kiewit.
Inschrijven kost 5 euro en is verplicht. Breng twee flessen en een schoendoos mee. De kleurrijke oefenstof van gerecupereerde vlaggen krijg je ter plaatse.
kiewit@hasselt.be, 011.21.08.49, Putvennestraat 108, 3500 Hasselt

Ontdek hier het volledige aanbod van Toyota

Meer over Toyota

Cookiebeleid op www.toyota.be

Onze website maakt gebruik van cookies om u een optimale gebruikservaring te bieden. Als u hiermee akkoord gaat kunt u gewoon verder gaan. In ons cookiebeleid kunt u indien gewenst uw cookie-instellingen aanpassen.